Schoolleiders onder hoogspanning.

“Zelfs in scholen waar het nog relatief comfortabel is om leiding te geven is het moeilijk geworden om een vacature van schooldirecteur in te vullen,” liet Geert Devos vrijdag jl. optekenen op de studiedag van DIVO. In zijn uitspraak weerklinkt nog een soort heimwee naar de tijd dat de job van schooldirecteur gepaard ging met status, rust, orde, helderheid. Dat die tijd voorbij is blijkt uit zijn onderzoek naar welbevinden en stress. Meer dan de helft van de schoolleiders kamp wekelijks tot maandelijks met bun-outgevoelen. Niemand in het publiek keek ervan op. Gevoelens van uitputting, onmacht, onvermogen zijn wijd verspreid en eisen hun tol.

Oorzaken en remedies zijn voor een groot deel gekend. Schoolleiders bezwijken onder de eindeloze administratieve verplichtingen, de werkbelasting, de wettelijke onzekerheid, het personeelsstatuut. En dus zouden ze baat hebben met minder regeldrift, sterkere administratieve ondersteuning, aan slimme schaalvergroting. Daarvan valt op korte termijn weinig heil te verwachten. Integendeel. Het huidige maatschappelijke klimaat en de politieke onderwijsstrijd zullen de hoogspanning niet doen afnemen in en tussen scholen. Vanuit zijn onderzoek pleitte Devos ook voor meer aandacht voor zelfzorg en weerbaarheid bij schoolleiders. Daar is wel meer maneuvreerruimte op korte termijn. Ik haal er twee dingen uit.

Ten eerste, niet de burn-outgevoelens zijn het probleem, wel hoe we ermee omgaan en hoe ze zelfs nog lijken te horen bij de functie van schooldirecteur als een soort natuurwet. Niets is minder waar. De sterke schoolleider van vandaag is emotioneel intelligent en veerkrachtig. Wie het niet is, kan het leren. Het vraagt wel identiteitswerk: bij voorbeeld de nood aan orde en controle temperen. En identiteitswerk vraagt ondersteuning. Devos pleitte terecht voor onder meer aanvangsbegeleiding en praktijken van coaching en mentoring.

Ten tweede: samenwerking wordt de norm. En ook hier: sterke teams zijn niet de teams die stoer doen en andere teams zwak doen lijken. Sterke teams zijn psychologisch veilig en zorgen voor sociale steun zonder de focus op resultaten te verliezen. Ze stellen zich ook open op naar de omgeving. “Het onderwijs moet steeds individuelere antwoorden bieden en dat kan alleen door teamwerk,” stelde Devos gebald. Dit is geen paradox. Teamwerk is de voorwaarde voor meer flexibliteit en inclusie. Het vraagt wel visie om scholen en klassen zo te definiëren en te organiseren. Geen enkele leerkracht redt het nog alleen.

Schooldirecteurs zijn en blijven supermannen en -vrouwen. Maar niet altijd en overal. Zoals de superhelden uit de Amerikaanse comics ook een alledaags leven leiden en slechts op bepaalde momenten boven zichzelf uitstijgen of moeten uitstijgen. Of ook: if you fill the room, how can your people grow?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s