In een mistbank duw je niet op het gaspedaal

20191231_153607

“Sit, be still, and listen,
because you’re drunk
and we’re at the edge of the roof.”
(Rumi)

Ik heb de voorbije twee weken met collega’s verschillende sessies online georganiseerd voor schooldirecteurs over hun leiderschap in tijden van crisis. Anderhalf uur, met een duidelijk script, een korte inhoudelijke bijdrage en begeleiding van onderlinge uitwisseling. ‘Dit deed deugd’, zeiden ze zo goed als unisono. Blij dat ze even die ‘stand alone’ en ‘ik beredder alles zo goed als ik kan’ knop hadden kunnen afzetten.

De schooldirecteurs zitten met heel wat vragen: “Hoe filter ik instructies, richtlijnen en hoe geef ik die door? Hoe bereid ik mijn school voor op de heropening? Hoe zorg ik ervoor dat we in september vernieuwd, versterkt, gelouterd uit de crisis komen? Hoe hou ik overzicht? Hoe leid ik schoolteams vanop afstand? Hoe werken de inspraak- en vertegenwoordigingsmechanismen? Hoe zorg ik voor mezelf? Hoe hou ik de boel bij elkaar?”

Empathische leiders houden de boel recht

Directeurs krijgen tezelfdertijd veel richtlijnen, instructies, hulpmiddelen, suggesties over zich heen vanuit hun scholengroep, vanuit de koepels, vanuit de administratie, vanuit overheden enzovoort. Het hiërarchische leiderschap in actie: van bovenuit bedenken wat moet gebeuren en dat dan doorsturen. Vaak via arme communicatiemiddelen: mails, berichtjes. Vaak ook 1-op-1 en weinig afgestemd. Om een punthoofd van te krijgen. Hetzelfde overkomt ook veel leerkrachten.

Terwijl het de empathische leiders zij die overeind blijven vandaag. Ze vallen niet in de valkuil dat ze het zelf moeten bedenken en weten dat de situatie voor elke leerling, leerkracht nu zo specifiek is dat goed luisteren en voeling houden opdracht nummer 1 is. Vanuit die voeling begrijpen die schoolleiders beter wat mogelijk en wat nodig is. Ze doen het juiste. Meer dan ooit geldt ‘first connect, then lead’.

Leiders houden de groep samen

Leerlingen ontwikkelen verschillende snelheden. Leerkrachten ook. En het is aan de schoolleiders om die verschillen samen te houden. Dat vraagt sterke en verbindende boodschappen. Daarin is de nationale veiligheidsraad goed geslaagd met ‘flatten the curve’. De grafiek die erbij getoond werd toont het belang aan van visualiseren. Welke marsorders zorgen voor een collectief gevoel in jouw school? Achter welke boodschappen kan elke ouder, leerling en leerkracht zich zetten? En hoe breng je die boodschap over?

Aan leiders ook om de groep samen te brengen en houden. Niet te veel terugvallen op individuele telefoons en mails. Mensen halen kracht uit psychologisch veilige groepen. Denk aan de zorgteams die om het vol te houden onder andere check-ins en check-outs doen. Het effect is dubbel. De emotie benoemen geeft ze een plaats en maakt ze minder besmettelijk. En door het van elkaar te horen onstaat teamgevoel: ‘we zitten er samen op een heel individuele manier in’. ‘Ik heb het moeilijk’ is even OK als ‘ik voel me sterk’. Beiden versterken gedeelde focus én zelfdiscipline.

De babylonische ‘tool’-verwarring

De eerste weken was er een van volop experimenteren. In chaos ontstaan initiatieven in alle richtingen. Alleen al technologisch. De ene schaft zich een abonnement op ZoomPro aan. De andere gebruikt Webex. Andere scholen zetten Smartschool Live aan en nog andere gebruiken Google Hangouts en Classrooms, Microsoft Teams of  Skype. En dan zijn er nog facebook, – whatsapp en andere online groepen.

Gaandeweg ontstaan er meer dominante routines, tools, patronen. Aan de schoolleider om dit te reguleren, om de orde in de chaos te tonen.  Niet met autoritaire hand en dwingend, want de situatie blijft voor iedereen precair, maar wel duidelijk. Routines, ritme, richtlijnen, rollen brengen rust en bakenen af waar improvisatie en creativiteit wel nog nodig zijn.

Zet het leren niet on hold

Iedere schoolleider is plotsklaps in een mistbank terecht gekomen. Dan is halt houden de goede reflex. En dan een stap zetten. En terug ‘voelen, luisteren, opmerken’ om dan terug een stap te zetten. Dan helpt het niet als er veel volk door elkaar staat te roepen. Wat wel helpt is het sensemaking proces faciliteren: even samen halt houden, wat inzicht tanken en vooral ook elkaar hardop horen nadenken. Op verhaal komen en het verhaal maken. Dit is dan ook een boodschap voor (coördinerende) schooldirecteurs, pedagogische begeleiders, leiders van leergemeenschappen: zet het sociaal leren niet on hold.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s