“The credit belongs to the man who is actually in the arena”

foto eerste expertdag

Gisteren was het zover. Telkens een bestuurder, een leerkracht en een directeur van twaalf scholen uit de koepels VOOP, FOPEM, IPCO & Steinerscholen verzamelden zich in de Landwijzer voor de eerste dag van het traject ‘Professionalisering van het onderwijs’. Op het menu: authenticiteit als schoolleider.

Niet de gemakkelijkste opdracht, merkte ik ook voor mezelf in de aanloop naar de dag. Hoe neem je een grote groep die elkaar nog niet goed kent van bij de start mee in de meer persoonlijke dimensie van leiderschap? Welke oefeningen kan je hen laten doen om duidelijk te maken dat leiderschap ook een binnenkant heeft, en leiderschap ontwikkelen meer is dan leren hoe je andere mensen in beweging kunt brengen of een groep of proces kunt organiseren? Is het überhaupt wel de juiste keuze om in zo’n kort tijdsbestek en met zo’n grote groep de binnenkant van leiderschap op de agenda te zetten? En dan nog van bij de start… Ook met ervaring en expertise blijven de vragen open.  Er is geen ‘right thing to do’. Ook de druk en verwachtingen blijven. De dag was aangekondigd als “expertdag” en ik was de expert van dienst.

“It is not the critic who counts; not the man who points out how the strong man stumbles, or where the doer of deeds could have done them better.  The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood; who strives valiantly; who errs, who comes short again and again, because there is no effort without error and shortcoming….” , sprak Theodore Roosevelt in 1910 tijdens een speech aan de Sorbonne over burgerschap in een republiek. “In de arena staan” is het thema van het nieuwste boek van Brené Brown “Daring to lead” over moed en kwetsbaarheid.  Het was ook de leidende gedachte van de eerste dag. Leiders staan dag na dag in de arena en komen daar ook zichzelf tegen: emoties, hardnekkige overtuigingen, twijfels. Constructief leren omgaan met dat “innerlijk theater”, zoals Kets De Vries dat zo mooi noemde, is een hefboom voor meer invloed en impact in de arena.

Hoe je dat doet? Tijdens de expertdag gebruikten we ACT als kapstok: bewust worden, aanvaarden en toewijden. Dag na dag in de arena staan vraagt ten eerste bewustzijn, ook van de binnenkant. In volle aanwezigheid zien, horen, voelen, begrijpen. Het vraagt ook aanvaarden, laten zijn. Niet op alles reageren. Niet aan elke verwachting willen voldoen. Niet meegesleept worden door emoties. En tenslotte vraagt het gevoel van richting, roeping, focus, bij voorbeeld vanuit waarden. Samen zorgt dit voor helderheid van handelen. De worsteling blijft. De vragen blijven open. En tezelfdertijd is er meer innerlijke kracht, meer impact.

Tijdens de dag gingen we aan de slag met een zelfbeoordeling over het moedige leiderschap dat Brown beschrijft en bepaalden we aan de hand van een ‘connecting the dots‘ oefening de eigen waarden. Over de uitkomsten van de oefeningen gingen de deelnemers met elkaar in gesprek. Tot slot gaven we de deelnemers de opdracht om met ACT-oefeningen te experimenteren. Rond die experimenten organiseren we intervisiemomenten. Op dat moment zal duidelijk worden of de ‘expert’dag zinvol geweest is en bijgedragen heeft tot de versterking van schoolleiderschap.

“Hoe was het?” vroeg mijn vrouw toen ik thuis kwam. Ze wist dat ik hard gewerkt had aan de dag, dat ik er van wakker gelegen had. “Ik weet het niet. Moeilijk in te schatten of ik nu het juiste gedaan heb,” antwoordde ik naar gewoonte. “Juist,” zei ze. “Het is wat het is, zegt de liefde”. “Yep”. Ik droom het soms wel anders. Dat ik in staat zou zijn om met minder creatieve en emotionele investering zo’n sessie te leiden. Dat ik niet aan mezelf twijfel op voorhand en met een gevoel van zekerheid en vertrouwen in de arena kan stappen. Tezelfdertijd is het wie ik ben, wat ik doe en ook wat ik wil doen. Leiderschap is een creatieve, constructieve en dagdagelijkse worsteling. Het belang van authenticiteit in leiderschap, nietwaar?