Checking in. Allemaal aan boord.

gedeeldleiderschap

De voorbije twee dagen gingen 12 schooldirecteurs verder op pad naar gedeeld leiderschap. Na meer persoonlijk werk over eigen schoolleiderschap stond nu gedeeld leiderschap in groepen op de agenda: welke groepen zijn er in een school? Wat hebben ze nodig? Hoe richt je ze in? Succes van organisaties onder hoogspanning hangt af van sterke groepen. Niet zozeer gesloten groepen met een redelijk primair ‘ons kent ons’ vertrouwen, maar open groepen van autonome professionals die elkaar vertrouwen omdat ze dezelfde missie en waarden onderschrijven, omdat ze horen tot een sterke gemeenschap.

Wat is het geheim van sterk groepswerk? Edmondson heeft het over psychologische veiligheid in ‘teaming on the fly‘ en ‘fearless organizations’. Brené Brown heeft het over moedige gesprekken en omkunnen met kwetsbaarheid in ‘dare to lead’. Ook Rozovsky heeft het in haar onderzoek naar succesvolle teams in Google over psychologische veiligheid. Zij ontdekte dat in sterke groepen iedereen evenveel aan het woord komt en er een gedeelde norm is om rekening te houden met elkaar. Iedereen blijft aan boord. Niemand wordt gedropt.

Hoe doe je dat? Bij voorbeeld met een check in. Iedereen komt even aan het woord en stapt zo bewust in de bijeenkomst. Het zorgt voor meer bewust aanwezig zijn en meer gedeeldheid in het groepswerk dat er te doen is. Eenvoudiger gezegd dan gedaan. De schooldirecteurs die het probeerden tijdens de tweedaagse moesten over een drempel stappen. Welke vraag stel je dan? Gaan de mensen dat niet raar vinden? Wat moet je doen als iemand niet wil antwoorden? Of iemand antwoordt heel emotioneel? Is dat nu echt allemaal nodig? Dit soort vragen beantwoorden, wordt deel van het leiderschapswerk dat te doen is als schoolleider. De kunst om ‘kampvuren’ te maken, zoals Kramer & Braun beschrijven in hun nieuwste boek ‘Building tribes’. Scholen zijn gemeenschappen. Gemeenschappen hebben kampvuren nodig en leiders die het vuur aan de gang houden.

“Moet het nu echt allemaal zo ingewikkeld worden? Ik ben meer een nuchter type.” maakte een deelnemer zich bezorgd. “Mja,” was het antwoord. “Als je sterke groepen wil op school dan moet het menselijke ook op de agenda. En dat is, zeker in het begin, onwennig en moeilijk. Daarom ook de link met moed.” Elke klas is een groep. Er zijn vakgroepen, leerkrachtenteams, schoolteams, allerlei raden en werkgroepen. De opdracht voor de schoolleider is dan ook om visie te ontwikkelen en competenter te worden in het leiden van groepen om zo tot meer gedeeld leiderschap te komen. En dan gaat het niet alleen over coachend werk. Groepen hebben eerst en vooral richting & structuur, duidelijke rollen en procedures nodig om goed te functioneren. De rol van schoolleider als architect van groepen. Groepen zullen niet goed functioneren als de ‘waarom’ niet duidelijk is voor de groep en als ze niet ingebed zijn in een cultuur van samenwerken als autonome professionals.

Checking out.

PS: wil je meer weten over de kunst van checking in: klik hier.

“The credit belongs to the man who is actually in the arena”

foto eerste expertdag

Gisteren was het zover. Telkens een bestuurder, een leerkracht en een directeur van twaalf scholen uit de koepels VOOP, FOPEM, IPCO & Steinerscholen verzamelden zich in de Landwijzer voor de eerste dag van het traject ‘Professionalisering van het onderwijs’. Op het menu: authenticiteit als schoolleider.

Niet de gemakkelijkste opdracht, merkte ik ook voor mezelf in de aanloop naar de dag. Hoe neem je een grote groep die elkaar nog niet goed kent van bij de start mee in de meer persoonlijke dimensie van leiderschap? Welke oefeningen kan je hen laten doen om duidelijk te maken dat leiderschap ook een binnenkant heeft, en leiderschap ontwikkelen meer is dan leren hoe je andere mensen in beweging kunt brengen of een groep of proces kunt organiseren? Is het überhaupt wel de juiste keuze om in zo’n kort tijdsbestek en met zo’n grote groep de binnenkant van leiderschap op de agenda te zetten? En dan nog van bij de start… Ook met ervaring en expertise blijven de vragen open.  Er is geen ‘right thing to do’. Ook de druk en verwachtingen blijven. De dag was aangekondigd als “expertdag” en ik was de expert van dienst.

“It is not the critic who counts; not the man who points out how the strong man stumbles, or where the doer of deeds could have done them better.  The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood; who strives valiantly; who errs, who comes short again and again, because there is no effort without error and shortcoming….” , sprak Theodore Roosevelt in 1910 tijdens een speech aan de Sorbonne over burgerschap in een republiek. “In de arena staan” is het thema van het nieuwste boek van Brené Brown “Daring to lead” over moed en kwetsbaarheid.  Het was ook de leidende gedachte van de eerste dag. Leiders staan dag na dag in de arena en komen daar ook zichzelf tegen: emoties, hardnekkige overtuigingen, twijfels. Constructief leren omgaan met dat “innerlijk theater”, zoals Kets De Vries dat zo mooi noemde, is een hefboom voor meer invloed en impact in de arena.

Hoe je dat doet? Tijdens de expertdag gebruikten we ACT als kapstok: bewust worden, aanvaarden en toewijden. Dag na dag in de arena staan vraagt ten eerste bewustzijn, ook van de binnenkant. In volle aanwezigheid zien, horen, voelen, begrijpen. Het vraagt ook aanvaarden, laten zijn. Niet op alles reageren. Niet aan elke verwachting willen voldoen. Niet meegesleept worden door emoties. En tenslotte vraagt het gevoel van richting, roeping, focus, bij voorbeeld vanuit waarden. Samen zorgt dit voor helderheid van handelen. De worsteling blijft. De vragen blijven open. En tezelfdertijd is er meer innerlijke kracht, meer impact.

Tijdens de dag gingen we aan de slag met een zelfbeoordeling over het moedige leiderschap dat Brown beschrijft en bepaalden we aan de hand van een ‘connecting the dots‘ oefening de eigen waarden. Over de uitkomsten van de oefeningen gingen de deelnemers met elkaar in gesprek. Tot slot gaven we de deelnemers de opdracht om met ACT-oefeningen te experimenteren. Rond die experimenten organiseren we intervisiemomenten. Op dat moment zal duidelijk worden of de ‘expert’dag zinvol geweest is en bijgedragen heeft tot de versterking van schoolleiderschap.

“Hoe was het?” vroeg mijn vrouw toen ik thuis kwam. Ze wist dat ik hard gewerkt had aan de dag, dat ik er van wakker gelegen had. “Ik weet het niet. Moeilijk in te schatten of ik nu het juiste gedaan heb,” antwoordde ik naar gewoonte. “Juist,” zei ze. “Het is wat het is, zegt de liefde”. “Yep”. Ik droom het soms wel anders. Dat ik in staat zou zijn om met minder creatieve en emotionele investering zo’n sessie te leiden. Dat ik niet aan mezelf twijfel op voorhand en met een gevoel van zekerheid en vertrouwen in de arena kan stappen. Tezelfdertijd is het wie ik ben, wat ik doe en ook wat ik wil doen. Leiderschap is een creatieve, constructieve en dagdagelijkse worsteling. Het belang van authenticiteit in leiderschap, nietwaar?

 

Zoveel werk te doen aan gedeeld leiderschap

Van paleis tot tentDeze week is het boek ‘Naar gedeeld leiderschap’ verschenen bij PelckmansPro, het resultaat van 4 jaar onderzoek in een 12-tal organisaties. Je vindt er hier alle informatie over.

Het is vanuit dit onderzoekswerk dat we scholen willen ondersteunen in hun leiderschapsvraagstukken. De voorbije twee dagen waren we aan de slag met een groep van 14 coördinerende directeurs die samen 116 scholen leiden. Twee opmerkelijke vaststellingen. Ten eerste de grote vraag naar inhoud. ‘Vertel ons wat we moeten doen,’ als basishouding. En uiteraard, als we dan vertellen wat ze moeten doen komen er veel argumenten waarom het niet kan. Leiderschap hier betekent leren in actie gaan zonder gevoel van duidelijkheid en zekerheid. Ten tweede de nood aan groepsvorming en duidelijkheid over wie de lakens uitdeelt. Zelfs al is de opdracht zonneklaar om als een open team samen te werken zonder hiërarchie, toch is er de drang om een gesloten groep te maken, een wij-zij te creëren en duidelijkheid te hebben over wie de leider van de groep is. Leiderschap hier betekent leren alleen staan in je leiderschapsopdracht en omkunnen met wisselende sociale dynamieken en onduidelijke verhoudingen.

Ook deze week kreeg OKO, de koepel van de kleine onderwijsverstrekkers, groen licht om een traject te organiseren rond gedeeld leiderschap. Ook hier is de opzet complex: per school een driespan creëren met de directeur, een leerkracht en de begeleider, deze in collectieve sessies inspireren en aan het werk zetten en tijdens intervisies binnen hun scholengroep de voortgang in gedeeld leiderschap bespreken en overdragen aan andere scholen. Vanuit Stalla zorgen we voor werk- en inspiratiemateriaal.

Kortom: veel gedeeld leiderschapswerk aan de winkel of, beter gezegd, in het onderwijs.

Wil je meer weten? Contacteer ons. 

Onderweg naar gedeeld leiderschap

20180920_160432Deze week startte het pad naar gedeeld leiderschap voor 14 schooldirecteurs. In plaats van inhoudelijk losstaande opleidingsdagen koos deze groep voor een traject met duidelijke doelstellingen en opbouw rond het idee van gedeeld leiderschap. Moedig, want het vraagt meer persoonlijke betrokkenheid, inzet en energie. We begonnen in een cirkel, het symbool van samenwerken op voet van gelijkwaardigheid. En we bespraken zorgvuldig de ‘hopes’ en ‘fears’ over het traject en toonden zo de kracht van iedereen ‘stem’ geven, zeker ook de meest kritische of tegendraadse en zo als groep engagement te nemen. Door ook een uitgebreide nulmeting te doen over gedrag en houding en leiderschap toonden we ons engagement om evidence based te werken. In de namiddag verkenden we ‘beelden over leiderschap’ in de groep. Is een leider iemand die de antwoorden heeft en duidelijkheid kan brengen? Of eerder iemand die inspireert en motiveert? Of is iedereen een leider en zit het meer in de groep? Wat we denken over leiderschap bepaalt hoe we ons gedragen tegenover onze leider en wat we verwachten van medewerkers. Als check out vroegen we de groep hoe ze erbij zaten: “goed begonnen. Ik heb honger” “goesting” “benieuwd naar het vervolg” “tempo wat laag op het einde” “getriggerd” “kijk uit naar het doorwerken op 1 thema” (x2) “hier moet ik over nadenken, inspirerend” “zoekend, wat onzeker, het gevoel besluipt me dat ik ouder word” “ik kan er mee aan de slag in het team, concreet,” “nieuwsgierig en goed dat er niet te veel theorie is”. De kop is er af. De toon is gezet. In leiderschapsontwikkeling maakt de zekerheid van het eigen gelijk plaats voor de veiligheid van het samen op zoek gaan. De volgende tweedaagse verkennen we “de kleren van de leider”: welke overtuigingen, motieven, kwaliteiten en waarden heb ik als schoolleider?

Meer informatie: contacteer Koen Marichal of Griet Peeraer